Franse Componistendag

Lijnen naar Messiaen

zaterdag 19 januari 2019 / 11:30 uur
/ 21:15 uur einde
Theater aan het Vrijthof: Papyruszaal
Genre: Muziek en Opera

>
<
>
<
Simon van Boxtel
© SIMON VAN BOXTEL
>
<
>
<
Bernard Martinez
© BERNARD MARTINEZ
>
<
>
<
Félix Nadar
© FéLIX NADAR
>
<
Jean Baptiste Millot
© JEAN BAPTISTE MILLOT
>
<
>
<
>
<
>
<
>
<
Matt Brodie
© MATT BRODIE

Componistendag Maastricht

Theater aan het Vrijthof en philharmonie zuidnederland organiseren sinds 2003 jaarlijks een zogeheten Componistendag, monografisch, dus steeds gewijd aan het oeuvre van één componist. Na een dagprogramma, rijkelijk gevuld met solo- en ensemblewerken, vindt de Componistendag zijn apotheose in een feestelijk symfonisch avondconcert. Onder anderen Brahms, Beethoven, Dvorák, Mahler, Mozart, Prokofjev, Ravel (met toen in 2007 de nog piepjonge gebroeders Jussen) en Richard Strauss passeerden de revue. Met gesproken inleidingen, een uitvoerige programmatoelichting en uiteraard vertolkingen door de grootste specialisten, geniet ons publiek telkens een schitterend en verdiepend perspectief op wat een componist aan schoons de wereld schonk.


En uiteraard zorgen we ook voor de inwendige mens, want zo’n intensieve dag kan alleen goed gevoed ten volle beleefd worden. 

 

Componistendag 2019: Franse Componistendag, lijnen naar Messiaen

Met de Componistendag 2019 onderzoeken Theater aan het Vrijthof en philharmonie zuidnederland de mogelijkheid en aantrekkelijkheid van de 'componist in context', als mogelijk verrijkend format voor toekomstige programmering. 

 

Die context hebben we vormgegeven vanuit de Turangalîla symfonie van Olivier Messiaen. Het exotisme, het sensuele, het metrieke aspect en de jazz-elementen van dat werk, Messiaens participatie in de Franse componistengroep Jeune France, de composities die hij analyseerde met zijn studenten, zijn inspiratiebronnen en de waardering voor collega-componisten, zijn de uitgangspunten waarmee we een -naar onze smaak- exceptioneel programma hebben vormgegeven.


Onze gastmusici
Met Roger Muraro, Nathalie Forget, David Bismuth, Skip Sempé, Pierre Hantaï, Toon Fret, Marcel Verheggen en I Fagiolini hebben wij ons verzekerd van een uitzonderlijke groep van specialisten, niet of zeer weinig te genieten in Nederland, die in deze samenstelling, op zo’n compacte manier en in een dergelijk samenhangend programma nimmer te beluisteren zijn.


Toelichting
Al lang droomde Dmitri Liss ervan de Turangalîla-Symphonie van Olivier Messiaen uit te voeren, vijf kwartier voor groot orkest met vijf slagwerkers en twee solisten, namelijk piano en elektrische “Martenot-golven”. Turangalîla is Sanskriet voor een ritmisch patroon en betekent ongeveer “spel van het snelle paard”. Messiaen beschouwde de Symphonie als deel van een surrealistisch-erotische “Tristan-trilogie”. 

 

Messiaen was van huis uit organist, leerling van Marcel Dupré maar meer nog bewonderaar van Charles Tournemire, waarvan op deze dag de Paraphrase-Carillon voor orgel klinkt.

 

In zijn jonge jaren maakte Messiaen deel uit van Jeune France, een componistengroep die zich verzette tegen zowel lichtzinnigheid als dor neoclassicisme. Twee andere leden waren André Jolivet en de minder bekende Daniel-Lesur. Jolivet wilde terug naar de rituele oorspong van muziek; Lesur componeerde met zijn koorzetting van het Hooglied een sensueel meesterwerk. 

 

Exotisme was niet nieuw in de Franse muziek. Ruim twee eeuwen voor Messiaen evoceerde Rameau in zijn balletopera Les Indes galantes Turken, Inca’s en “Wilden”. Klavecinisten Skip Sempé en Pierre Hantaï brengen hieruit een selectie. 

 

Experimenteren met metra deed Claude Le Jeune al rond 1600 in Le Printemps, een vocaal werk dat Messiaen behandelde in zijn analyseklas.


Pianist David Bismuth overbrugt in zijn recital de Franse barok tot Messiaen, met een uitstap naar jazz, die in de Turangalîla ook goed te horen is.

 

Fluitist Toon Fret lardeert de dag met vijf Incantaties van Jolivet.

 

En daar het een Franse dag is komt ook eten aan bod, in een Ode à la Gastronomie van de door Messiaen zeer gerespecteerde collega- en generatiecomponist Jean Françaix, uitgevoerd door het meesterlijke vocaal ensemble I Fagiolini.

 

Daarna onthult Nathalie Forget de geheimen van de ondes martenot en komen alle ‘lijnen naar Messiaen’ samen in diens Turangalîla symfonie.


Programma

11.30 - 11.45             Jolivet Incantation I
                               fluit Toon Fret           
                               Tournemire Paraphrase-Carillon
                               orgel Marcel Verheggen
                                 

                                Locatie: Sint-Servaasbasiliek

 

11.45 - 12.45             Oversteek naar Theater aan het Vrijthof en lunchpauze

 

12.45 - 13.55             Rameau Selectie uit o.m. Les Indes Galantes
                                clavecimbel Pierre Hantaï & Skip Sempé

 

13.55 - 14.25             Toelichting door Michel Khalifa

 

14.45 - 15.45             Jolivet Incantation II
                                Le Jeune Le Printemps (delen)
                                Lesur Cantique des Cantiques
                                I Fagiolini
                                Jolivet Incantation III

 

16.15 - 17.30             Résonances
                                (van Couperin tot Bill Evans)
                                piano David Bismuth

 

18.00 - 18.30              Jolivet Incantation IV
                                 Françaix Ode à la Gastronomie
                                 I Fagiolini
                                Jolivet Incantation V

 

18.30 - 19.30              Dinerpauze

 

19.30 – 19.45             Messiaen Oraison
                                 ondes Martenot Nathalie Forget

 

20.00 - 21.15             Messiaen Turangalîla-Symphonie
                                philharmonie zuidnederland
                                dirigent Dmitri Liss
                                ondes Martenot Nathalie Forget
                                piano Roger Muraro

 


Eet u mee?

Bestel hier uw lunch en diner:

Muziek en Opera

€ 10,00
za 19 jan 2019 / 11:45 uur
Franse Componistendag - Lunch
lees verder »
Muziek en Opera

€ 17,50
za 19 jan 2019 / 18:30 uur
Franse Componistendag - Diner
lees verder »